መትከል ርእሰ- ውሳነ ከም መካተዒ ኣርእስቲ ኮይኑ ብብዙሓት ፈሊጣውያን ፖሊቲካውያን መራሕቲ ውድባት ከከም ኣነባብኦምን ኣረዳዶኦምን፣ ብዝተፈላለ ክገልጽዎን ክትርጉምዎን ጸኒሖምን ኣለዉን፣ ነቲ ብገለ ውድባት ተሳተፍቲ ናይ ዝሓለፈ ሃገራዊ ዋዕላ ውሳነታት ዝወጽኤ፣ ተገራጫዊ መግለጽታት ከምኡ ድማ ገለ ዘረግቲ መርበባት ከም መስከረም ነት ከምኡ ድማ ኣዱሊስ ክወጽእ ዝጸንሔ ድሕሪ ምኽትታል ኣብ ሳይንሳዊ ስነ -ጽሕፋት ብዓለም- ለኸ ሕግታት ተመርኲሰ ነዚ ዝሰዕብ ሓተታ ከቅርብ ክፍትን ኢየ።

መጀመርያ እታ መካትዒት ውሳነ ናይቲ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝወጸት ዓንቀጽ 3 ከምዚ ትብል፣

 3. አብ ጸረ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብረታዊ ተጋድሎ ዝተረጋገጸ ሓድነት ሕዝብን ሃገርን ምትራር፣ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ብሔራዊ ወጽዓ ምህላዉ ብምርግጋጽ፣ ሕቶ ብሔራት ደሞክራስያዊ መሰል ምዃኑ ዋዕላ ኣረጋጊጹ፣ ሰለዝኾነ ኸኣ መሰል ርእሰ ውሳነ ብሔራት[1] ኣብ ትሕቲ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ። ከምኡ እውን እቲ መሰል ኣብ መጻኢት ብደረጃ ቅዋም ሃገር ክርኤ ከምዘለዎ ወሲኑ።

እዚ ውሳነ እዚ ከም ጸሓይ ብሩህ ኢዩ፣ እዚ ውሳነዚ ኣብቲ ንክልተ መዓልቲ ዘካታዓና ኣርእስቲ ፣ ሃገራዊ ሓድነትን፣ እቲ ንሃገራዊ ሓድነትና ጠንቅታትን ወጽዓታትን ድሕሪ ምትንታንን፣ ዝተበጽሔ ውሳነ ድኣ እምበር ባዕላ ሰክረታርያ ዋዕላ ዝወሰነቶ ከምዘይኮነ ፕሮቶኮል ዋዕላ ይመስክር።

ኣብዚ ክገልጾ ዝደሊ ብዛዕባ መሰል ርእስ ውሳነ ብመነጽር ኣህጉራዊ ሕግታትን፣ ፖሊቲካዊ ኣረዳድኣን ኢዩ፣

መሰል ርእሰ ውሳነ ብመነጽር ኣህጉራዊ ሕግታት ማለት ፣

1. ኣድማሳዊ ኣዋጅ ብዛዕባ ሰብኣዊ መስላትን
2. ኣህጉራዊ ወዕል ብዛዕባ ቁጠባውን ማሕበራውን ባህላውን መሰላት
3. ኣህጉራዊ ወዕል ብዛዕባ ሲቪላውን ፖሊቲካውን መሰላት

ኣብ ኣድማሳዊ ኣዋጅ  ዓንቀጽ 15 ከምዚ ይብል፣

1. ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዜግነቱ ንኪሕዝ መሰል ኣለዎ
2. ዝኾነ ይኹን ሰብ ኣብ ዜግነቱ ብምልኪ ኪህረም ወይ ዜግነቱ ካብ ምቅያር ኪኽልከል ኣይግባእን

አብ ክልቲኡ ኣህጉራዊ ወዕላት ኣብ ዓንቀጽ 1 ከምዚ ይብል፣

1. ኩሎም ሕዝብታት  ንርእሰ ውሳነ መሰል ኣለዎም። በዚ መሰልዚ ፖሊቲካዊ ቦቶኦም ብሓርነት ይውስኑ ከምኡ እውን ቁጠባውን ማሕበራውን ባህላውን ምዕባለኦም ብሓርነት ይከታተሉ
2. ኩሎም ህዝብታት  ኣብ መትከል ሓባራዊ ረብሓን  ኣህጉራዊ ቁጠባዊ ምትሕግጋዝ ንዝብገስ ዝኮነ ይኹን ግዴታታት ብዘይምድካም፣ ምእንቲ ረብሓታቶም ንባህርያዊ ሃብቶምን ትሕዝቶኦምን ብሓርነት ክሰሩዑ ይኽእሉ። ኣብ ዝኾነ ይኹን፣ ሓደ ሕዝቢ ካብ ዝኽተሎ ኣገባብ ኣማሓዳድራ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኪኽልከል ኣይግባእን።
3. ኣብዚ ወዕልዚ ዝተሳተፋ ሃገራት፣ እተን ብገዛእ ርእሶም ንዘይመሓደሩ ፣ ከምኡ እውን ብሕቡራት ሃገራት ብሕድሪ ንዝተዋህቡ መረታት ኣብ ምምሕዳር ሓላፍነት ዘለወን ውን ብምጥቅላል፣ ንትግባረ መሰል ርእሰ -ውሳነ ከስፍና፣ ከምኡ ድማ ብመሰረት ጥቅስታት ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ነዚ መሰልዚ ከኽብራ ይግባእ።

መሰል ርእስ ውሳነ መትከላዊ ትርጉሙ ብኣድማሳዊ ኣዋጅ  ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት* 1946 ከምኡ ድማ ብኣህጉራዊ ውዕላት ክምዚ ካብ ኮነ ብፖሊቲካዊ ኣገላልጻ እንታይን ከመይን ይገልጽዎ ሕልፍ ሕልፍ ኢለ ኣብ ታሪኻዊ ኣመጻጽኣኡን ሎሚ ኸ ከመይ ይግለጽ ክድህስስ ክፍትን ኢየ።

ታሪኻዊ ኣመጻጽኡን ብፈሊጣውያን ፖሊቲካውያን ኤርትራውያን ዝዋሃብ ዘሎ ጊጉይ ኣተረጓጉማ

ኣብ መወዳእታ መግዛእቲ እተን ናጽነተን ዝተጓናጸፈ ሃገራት ኣፍሪቃን ኤስያን፣ መሰል ርእሰ ብደረጃ ሃገር ኢዩ ክግለጽ ዝጸንሔ፣ ጽኒሑ ኣብቲ ግዜ ናይ ዝሑል ኩናት ኣብ መንጎ ደሳውያንን ርእስማላውያንን ክካየድ ኣብ ዝጸንሔ ግዜ፣ መሰል ርእሰ ውሳነ በቶም ደሳውያን ክሳብ ምንጻል ዝብል ግንክ ዘይሰርሔ ፣ ከም ንኣብነት ኣብ ሶቭየት ከምኡ፣ቺና ሃገራት ኢዩ፣ ኣብተን ርእሰማላውያን ግን መሰል ርእሰ ውሳነ ብመትከል ኣህጉራዊ ሕግታት ክትርጐም ስለ ዝጸንሔን ዘሎን ሎሚ ንኣብነት ኣብ ኩለን ሃገራት ምዕራባውያን ኣብ ቅዋማቶም ኣስፊሮም መሰል ርእሰ ውሳነ ካብ ውልቀ ሰብ ጀሚርካ ክሳብ ሃገር ፈላልዮም ስለ ዝርእይዎ፣ ነቲ መሰላት ናይቲ ኣብ ነፍሰ ወከፍ ሃገር ዝቅመጥ ህዝብታት ብመስረት ኣዋጅ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መስላትን ብኣህጉራዊ ውዕላትን ተመርኲሶም ንውሽጣዊ ሓድነት ሕዝቦምን ሃገሮምን ኣዕቊቦም ብሰላምን ብልጽግናን ይነብሩ ኣለዉ።

ዝሑል ኩናት ምስ ወድቀት ደስነት ምስ ተረኽበ እተን ብሓይሊ ብፈደርሽን ቈይመን ዝጸንሓ ሶቭየት ከምኡ ድማ ተረኽቦ ዩጉስላቭያ ካልኦትን እኹል መረዳእታ ኢዮም። መሰል ርእሰ ውሳነ ምስቲ ውሽጣዊ ግርጭታት ሃገር ትርጉሙ ቀዪሩ ኢዩ፣ ምኽንያቱ እተን ድሕሪ መግዛእቲ ዝቆማ ሃገራት ኣፍሪቃ ይኹና ኣስያ እቲ ዝተኽተልኦ ምሕደራ ዕብለላን ወጽኣን ዝመልኦ ሰላምን ቅሳነትን ዘይብሉ ኣብ ናይ ሓድሕድ ኩናትን ብርስትን ስለዘምረሔ፣ ብዙሓት ካብኣተን ነዚ ግርጭታትዚ ንምፍታሕን ሰላን ቅሳነት ኣብታ ሃገር ንምምጻእ፣ ነቲ ጠንቅታትን ጊጉይ ምሕደራ ብምቅያር ኣብ ሃገረን ንዝርከብ ሕዝብታት ብዘይ ኣፈላላይ፣ ማዕርነታውን ፍትሓውን ቅዋማትን ምሕደራን ከኣታትዋ ጀመራ፣ ንኣብነት ኣብ ኤስያ ሃገረ ኢራቅ፣ ኢንዶነስያ ወዘተ ኣብ ኣፍሪቃ ኢትዮጵያ፣ሱዳን፣ ሶማልያ፣ ወዝተ።

እቲ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ዘሎ ወጽዓ ናይ ባዕዳውያን ዘይኮነስ ውሽጣዊ ወጽዓ በቶም ኣብ ስልጣን ዘለዉ ውሑዳት መራሕቲ ናይ ሓደ ክፋል ሕዝብና ኢዮም፣ እቲ ኣብ ዋዕላ ዝተወሰነ መሰል ብሔራት ኣብ ትሕቲ ኤርትራዊ ሉዑላውነት ዝብል ብሕጋውን ስብኣውን ኣበሃህላኡ ቅኑዕን ደሞክራስያውን ኢዩ። ንሱ ድማ ነተን ድሮ ተወዲበን ብሔራዊ ምንቅስቃሳት ማለት ሕዝቢ ኩናማ፣ ዓፋር፣ ሳሆ፣ ጥራሕ ዘይኮነ ንኩላተን ዘጠቃለለ ኢዩ። ብዙሓት ገርሔኛታት ካብ ብሔረ ትግሪኛን ትግሬን፣ ንርእሶም ካብ ብሔር ንላዕሊ ሰለዝርእዩ፣ ሕቶ ብሔር ምስ ተላዕለ ስለዘፍርሖም፣ ነቲ ብሔራት ብቋንቋታት ትግሪኛን ሃይማኖትን ጥራሕ ኢዮም ዝርእይዎ፣ ግንከ ንዘንብብ ኣስተውዓሊ ግን እዚ ሕዝብታትዚ ብታሪኻዊ ኣመጻጽኡ ናይ ብሓንሳብ ብሰላም ምንባር ያታዊ ሕግታት ሰለዘለዎም እቶም ሎሚ ናይ ግዜና መራሕቲ ውደባት ኮርሳት ናይ ምሕደራን ኣፍልጦ ሕዝብናን ክወስዱ ኣለዎም።

ጸሓፊ ናይዚ ሓተታ ኣብታ ዝነብራ ሃገር ብዛዕዚ ኣርእስቲ ምስ ምሁራትን ፈላጣትን ብምትሕብባር ዓለም ለኻዊ ዋዕላ ንምድላው ክፍትን ኢዩ ኣብዚ ዋዕላ ወይ ኮንፈረንስ እቶም መራሕቲ ውድባትና ዕዱማት ክኾኑ ኢዮም መታን ኣብ መጻኢ ንውሽጣዊ ግርጭታትና ንምፍታሕ ክሕግዘና።

ሎሚ እቲ ሓደገኛ ክሳብ ሕጂ መፍትሔ ዘይተረኽቦ ውሽጣዊ ግርጭታትና ኢዩ፣ ብሓይሊ ንሓደ ብሔር ንኣይ ምሰል ምባል ኢስብኣውን ተጻራሪ ምስቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስክዎ ኣድማሳዊ ኣዋጃትን ኣህጉራዊ ወዕላትን ሰለዝኾነ፣ እቲ ብፖሊቲካውያን ዝዋሃብ መድናገሪ መግለጽታት ሕዝብና ብኣፍልጦን፣ ክገጥሞም ኣለዎ። ብሽም ደሞክራስያውያን ምዝራብን ምጽሓፍን እኹል ኣይኮነን እንታይ ድኣ ሰብኣዊ ሕልናን ሞራላዊ ኣተሓሳስባን ከድልዩና ኢዮም መታን ብሓንሳብ ኣብታ ንፈትዋ ሃገረ ኤርትራ ክነብር፣ እንተ ዘይኮነ ንኣይ ምሰል እንተዘይኮነ ኤርትራ ግደፋ እንተኾይኑ እቲ ከምዚ ዓይነት ዝንባለ ዘለዎ ንውግእን ንብርሰትን ጥራሕ ኢዩ ዝመርሓና።

3.አብ ጸረ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብረታዊ ተጋድሎ ዝተረጋገጸ ሓድነት ሕዝብን ሃገርን ምትራር፣ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ብሔራዊ ወጽዓ ምህላዉ ብምርግጋጽ፣ ሕቶ ብሔራት ደሞክራስያዊ መሰል ምዃኑ ዋዕላ ኣረጋጊጹ፣ ሰለዝኾነ ኸኣ መሰል ርእሰ ውሳነ ብሔራት[2] ኣብ ትሕቲ ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ። ከምኡ እውን እቲ መሰል ኣብ መጻኢት ብደረጃ ቅዋም ሃገር ክርኤ ከምዘለዎ ወሲኑ።

መሰል ርእሰ ውሳነ ብሔራት ኣብ ትሕቲ ሉኡላዊት ሃገረ ኤርትራ ምርግጋጽ ማለት መሰል ሕዝብታት ኤርትራ እምበር ሉኡላውነት ናይ ነፍሰ ወከፍ ብሔር ማለት ከምዘይኮነ ብሩህ ኢዩ፣ መሰል ብምልኪ ክረጋገጽ ከምዘይኸል ብኹሉ መለክዕታት ርኢናዮ፣ እዘን ሎሚ ኣዋጃት ዘውጻኣ ዘለዋ ውድባት ኣብቲ ግዜ ክታዓት ምሳና ብሓሳብ ኣይነበራን ማለት ኢዩ ወይ ድማ እቲ መሰል ብሔር እንታይ ምዃኑ ኣብቲ ናይ ቀደም ናይ ጅብሃ ኣተሓሳስባ ኣለዋ ማለት ኢዩ መዳ ኤርትራ ካብ ሓደ ውድብ ንላዕሊ ኣይጸውርን ወይ ድማ እቲ ድሕሩ ብፕረሲደን ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ ድሕሪ ሕጂ ብሽም ውድባት ሓሸውየ የለን ይመስል ኣረዳድኦም። እተን ብፍላይ ናይ ሃይማኖት መሰላት ዝጣበቃ እንተ ንመሰል ሕዝብታተን ዘይጣበቃ ኮይነን ድኣ መሰል ሃይማኖት ብዘይ መሰል ሰብ ክሕሎይ ኽእልዶ፧ ቅድሚ ሃይማኖት መሰል ሰብ ኢዩ ዝመጽእ፣ መራሕቲ ሃይማኖታዊ ውድባት ተመሊስኩም ፖሊቲካዊ መደባትኩም ክትርእዩ እዚ ደራሲ ይላቦ፣ ውላ ኣብቲ ግዜ እስልምና ነቢይ መሓመድ እውን ኣብቲ ንህዝቢ ዝቅርቦ ዝነበረ ኣስተምህሮታት፣ ነቲ ብእግዚሔር ዝተራእዮን ከም ራእይ ናይ እግዜሔር ናይ ሰብ ምስዝኸውን ግን ብሓንሳብ ንወስኖ ይብል ነሩ፣ እዚ ማለት ናይ ሕዝቢ ጉዳይ ንሕዝቢ ናይ ኤግዚሄር ድማ ንእግዜሔር ንረቢ ይብሎም ነበረ። ኣብ እንታይ ተመርኲስኩም ድኣ መራሕቲ ሃይማኖታዊ ወድባት ኣንጻር መሰል ሕዝብታት ትኾኑ።

እዛ ሓጻር ሓተታ ዚኣ ንዝያዳ ክትዓት ትዕድም፣ ከምኡ ድማ ነቶም ተመራመርቲ መንግስትን ሕዝብን እቲ ዝተፈላላየ ሰብኣዊ መሰላት ብደረጃ ሃገርን ኣህጉራዊ ሕግታትን ከመይን እንታይን ይመሰል ዝያዳ ንኣፍልጦናን፣ ብቅዓትናን ክብ ንምባል ዝዕድም እምበር ንምንእኣሰን፣ ንምዕናቅን ዓቅምታትን ግደን ናይ መራሕቲ ውድባትና ኣይኮነን።

[2] ብሔር ማለት ብቋንቋ ግዕዝ ሕዝቢ ኣብ ሓደ ጀኦ ግርፍያዊ ቦታ ዝቅመጥ ማለት ኢዩ

Hello Compatriots,

I wanted to draw your attention to this important petition that I recently signed:

“Petition to Implement the Universal Declaration of Human Rights in Eritrean Communities”

http://www.ipetitions.com/petition/udhr/

I really think this is an important cause, and I’d like to encourage you to add your signature, too. It’s free and takes just a few seconds of your time.

Thanks!

Yonas

Simplified Version

Universal Declaration of Human Rights
This simplified version of the 30 Articles of the Universal Declaration of Human Rights has been created especially for young people.

1. We Are All Born Free & Equal. We are all born free. We all have our own thoughts and ideas. We should all be treated in the same way.

2. Don’t Discriminate. These rights belong to everybody, whatever our differences.

3. The Right to Life. We all have the right to life, and to live in freedom and safety.

4. No Slavery. Nobody has any right to make us a slave. We cannot make anyone our slave.

5. No Torture. Nobody has any right to hurt us or to torture us.

6. You Have Rights No Matter Where You Go. I am a person just like you!

7. We’re All Equal Before the Law. The law is the same for everyone. It must treat us all fairly.

8. Your Human Rights Are Protected by Law. We can all ask for the law to help us when we are not treated fairly.

9. No Unfair Detainment. Nobody has the right to put us in prison without good reason and keep us there, or to send us away from our country.

10. The Right to Trial. If we are put on trial this should be in public. The people who try us should not let anyone tell them what to do.

11. We’re Always Innocent Till Proven Guilty. Nobody should be blamed for doing something until it is proven. When people say we did a bad thing we have the right to show it is not true.

12. The Right to Privacy. Nobody should try to harm our good name. Nobody has the right to come into our home, open our letters, or bother us or our family without a good reason.

13. Freedom to Move. We all have the right to go where we want in our own country and to travel as we wish.

14. The Right to Seek a Safe Place to Live. If we are frightened of being badly treated in our own country, we all have the right to run away to another country to be safe.

15. Right to a Nationality. We all have the right to belong to a country.

16. Marriage and Family. Every grown-up has the right to marry and have a family if they want to. Men and women have the same rights when they are married, and when they are separated.

17. The Right to Your Own Things. Everyone has the right to own things or share them. Nobody should take our things from us without a good reason.

18. Freedom of Thought. We all have the right to believe in what we want to believe, to have a religion, or to change it if we want.

19. Freedom of Expression. We all have the right to make up our own minds, to think what we like, to say what we think, and to share our ideas with other people.

20. The Right to Public Assembly. We all have the right to meet our friends and to work together in peace to defend our rights. Nobody can make us join a group if we don’t want to.

21. The Right to Democracy. We all have the right to take part in the government of our country. Every grown-up should be allowed to choose their own leaders.

22. Social Security. We all have the right to affordable housing, medicine, education, and childcare, enough money to live on and medical help if we are ill or old.

23. Workers’ Rights. Every grown-up has the right to do a job, to a fair wage for their work, and to join a trade union.

24. The Right to Play. We all have the right to rest from work and to relax.

25. Food and Shelter for All. We all have the right to a good life. Mothers and children, people who are old, unemployed or disabled, and all people have the right to be cared for.

26. The Right to Education. Education is a right. Primary school should be free. We should learn about the United Nations and how to get on with others. Our parents can choose what we learn.

27. Copyright. Copyright is a special law that protects one’s own artistic creations and writings; others cannot make copies without permission. We all have the right to our own way of life and to enjoy the good things that art, science and learning bring.

28. A Fair and Free World. There must be proper order so we can all enjoy rights and freedoms in our own country and all over the world.

29. Responsibility. We have a duty to other people, and we should protect their rights and freedoms.

30. No One Can Take Away Your Human Rights.

Please Sign

http://www.ipetitions.com/petition/udhr/

–
Dr. Yonas Mehari
Eritrean Community
for Human Rights and Refugee Protection

ወርሒ ኵርዓት ሓበን

ክብሪ ወሲድኪ ካብ ኩለን

ነባሪ ሽግኪ ገና ኣይጠፍአን፡

ምልካዊ ባርነት ክቡንቖስ

ድንቑርና ሕማም ክድምሰስ

ህዝብና ብሓርነት ክድበስ

ሃገርና ክትስልጥን ክትዓቢ ክትሕደስ

መሬትኪ ፈርዩ ክስፈር ክሕፈስ፡

ሰላም ምስ ሰፈነ

ህዝብኺ ብማዕረ ክዳነ

ከም ዓለሙ ክሓልም ክምነ

ከም’ዚ ሕጂ ከይኮነ፡

መስከረመይ ጋግየኪ

መልክዕኺ ጸምልዩ ተደዊንኪ

ማዳ በዚሑ ዘይምሱል መሲልኪ

ድሃይ ሃብኒ፡ ቃል ቀደምኪ፡

49 ዓመት ክሓልፍ

እምብዛ ምፍንጫል፡ ክንዲ ምጥርናፍ

ጉያ ንስልጣን፡ ሃንደፍደፍ

መንእሰይ ሓመድ ክንጸፍ

ዝተረፈ ንገደል ክጸድፍ፡

ከመይ’ልካ ተለልየኒ፡ መዓስ ጽቡቕ ረኺበ

ኣይ ደቐይ ኣኺበ

ኣይ ጀጋኑ ኣጽሊለ መጊበ

ጃንዳ መላኺ ህዝቢ ዘረብረበ፡

ካልእ ኣሎ ኣብ ጥራሕ ኢዱ ዝንየተ

ኣይ ዕርፊ ኣይ ነዊተ

ብልፍንቲ ሓሪሱ ነፍሱ ከይቐልተ

ኣርቢሑ ከይለውስ፡ ጎጎ ከይስንክተ

ንረኣዪ በረኽተ

ንኸብዱ ዕንጋሎተ፡

ንብር ነይሩ፡ ግዜ ማሕረስ ህውተታ

ነውራም ጽውያ፡ ቐውዒ መጸት ንሸመታ

መውግሒ ዘይብላ፡ ንምሸታ

ካብ ርቡሕ ኣውዲ፡ ንልማኖ ስንበታ፡

ናይ በዓል ሓጓዶ ዘረባ

መጸት መጸት ቐሪባ

ንዑናይ ጉየዩ ሃይ’ባ

ብስምምዕን፡ ብሕግን፡ ዝብላ ከየርከባ

ንስልጣን ክንሓዅራ ክንድይባ፡

ኣብ ልዕሊ ፈታዊኦም ዝጎርሑ

ጽልኢ ርእዮም ዝቐይሑ

ጸገሞም ከይፈትሑ

ህዝቦም ከርብሑ፡

እዚን ወዲ ከም’ዝን

ዘጉሂ ዘሕዝን

ዘእርግ ዘቆንቑን

ከመይ’ለ ክጽብቕ ክፍርዝን

ክሕጎስ ክቐስን፡

ኣነስ ምደለኹ፡ ስመይ ክለዓል ክኽበር

ዝናይ ክውረ ክዕምር

ኣደ፡ ሓምድ ዓወተ ቦዃር

ቀብሩ ዘይረኽበ ንቡር

ኮይነ’በር፡

ብኣኻትኩም ክድበስ

ዝናይ ክብረይ ክምለስ

ዝሓለፈ ክርሳዕ ክድምሰስ

ተሓቋቝፍና ዓዲ ክንምለስ፡

ከይሰመረለይ ምስ ተረፈ

ብፍርሓት ከብደይ ሓቝፈ

ብሎሚ ጽባሕ እንተሓለፈ

ዝነበረኒ ወዲኤ ነጊፈ፡

እሞ ሎሚ፡ እዚ ሕሰም ጭካነ

መን ይስከሞ ዘይኣነ

ዕርቒ፡ ሰላም፡ ፍትሒ ረኺበ ክዳነ፡

እንተ ብሞጎተ ዘተ ሕጊ፡ እንተስ ለሚነ

እምበር ተዛሪበ፡ ኣይክእሎን ምስ ሰብ ሕነ፡

ሎሚ ዘሎኒ ዓቕሚ

ዘይስድር ስጕሚ

ዘይትሕለብ ላሕሚ

ዘይውዳእ ሕልሚ

ዘይውጻእ ሰልሚ …… ኮይኑንስ

ምሳኹም ክመክር

ክሕይል ክጥንክር

ክሓልፎ ጸበባ ክሰግር

ሓንቲ ኣደ ትሽዓት ሕብረ ብሄር

ተጸዊዔ ክኸብር፡

ወዘይ፡ መልክዐይ ክምለስ

ህዝቢ ክፍወስ፡ መስከረም ክትፍወስ

ሃብቲ’ኳ ነይደሊ ብዘይካ ምስ በረኽት ትቕመስ

ምፍልላይ ዓዲ ክትውዓል፡ ሓድነት ክትነግስ፡

ቅሰኑ፡ ኣነ ክቀስን

ስመሩ፡ ኣነ ክሕበን

ኩሉ ይገለጽ፡ ክንተኣማመን

ዘትዩ ተላዘቡ ክምለስ ዘመን፡

ንሱ ዘይምግባርኩም’ዩ፡ ዘጋገየካ መልክዕ

ካብ ሓተትካስ በል፡ ጽን’ልካ ስማዕ

ስውኣት ዘክር፡ ሕድሪ ኣይትረስዕ

ንሓድነት ሰላም፡ ብሕጊ ክትረትዕ

ወለቕ ዘለቕ ግደፍ ኣትርር መስርዕ

ንቓሓት ተዓጠቕ ብጉዳይካ ትባዕ

መግቢ ጥራሕ ኣይኮነን ዝጸውር ከብዲ፡ ሃየ ጽናዕ፡

ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ማእከላይ መሪሕነት፡ ምርግጋእን መጻኢ ዕድልን ኤርትራ ዝህድድ ዘሎ ሓደጋታት ምንቁልቋል ብምስትውዓል፡ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምቅልጣፍ በድማዕነት ምዕያይን ጻዕሪታት ምጽዓቕን ኣረጋግጹ። ከምኡ’ውን ኣብ ፖለቲካውን ምሕደራውን ህዝባውን ዜናውን መዳያት ዘጠቓለለ ጸብጻብ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ዕቱብ ምይይጥ ብምክያድ፡ ንዝተመዝገቡ መኽሰባት ምዕቃብን፡ ዝተኸሰቱ ውሽጣዊ ጸገማት ንምእላይን፡ ኣድላዪ ምይይጣት ገይሩ። ብመሰረት ጸብጻብ ጠቕላላ ተቆጻጻሪ፡ ኣብ ምንቅስቓስ ኣታውን ወጻኢን ገንዘብ ኤዲኪ ዝተኸሰተ ጉድለታት ብዘይምህላዉ፡ ነቲ ገንዘባዊ ኣካይዳ ንእዱ።

31 ነሓሰ 2010

ኣብ’ዚ ርእይቶ ዋዕላ ብዛዕባ 330 ዘይኮነ፡ ብዓይኒ ነቐፈታ ዝርእዮ ዘሎኒ’ውን፡ ኣብ’ቲ መደምደምታ ክጥቀጥሶ’የ።

ዋዕላ ንደሞክራሲ ለውጢ ብዕለት 9 ነሓሰ 2010 ካብ ዝድምደም እንሆ ሳልሳይ ቕነኡ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ግዜ ብዛዕባ ሓደ ርትዓዊ ዝዀነ ዋዕላ ንክያድ ብብዙሓት ግዱሳት ደቂ ሃገር፡ ሰልፍታትን ውድባትን፡ ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ኣብ መራኺቢ ብዙሓት ፈነወ ሬድዮ፡ ኣብ ፓልቶክ፡ ካልእ ኩሉ ዘመናዊ መራኸቢ ግዜ ዘለዎ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ርእይቶን ሓሳቡን ክገልጽ ጸኒሒ እዩ።

ኣብ’ዚ መዳይ ብፍላይ እቲ ኣብ ዋዕላ ዘይተጸንበረ ኣካላት ህዝብና ከልዕሎ ዝጸንሐ ክዉንን ኣገዳስን ሕቶታት እዩ። ንሕቶታቱ ከኣ ብተደጋጋሚ፡ ካብ ዝተፈላልዩ ወገናት፡ ኣብ ሕግን ስምምዓትን፡ ምርድዳእን ተሳትፎን መሰረት ዝገበረ ተሓታትነቱ ዘነጸረ ዋዕላ ዝጠለበን ዝሓተትን ገና ዝሓትት ዘሎ’ዩ።

ብሓቂ ከም’ዚኦም ዝኣመሰሉ ምዑታት ደቂ ሃገር ዝህብዎ ርእይቶታትን ሓሳብን፡ ኣብ መድረኽ ወጺኦም እዋሓስ አግብእ ክብሉ እንከለዉ፡ ኤርትራ ተስፋ ዘይብላ ከም ዘይትጥፍእ ካብ ዘረጋግጾ ሓደ ናይ ድሕነት መንገዲ፡ ናይ ሰላም መንገዲ፡ ናይ ሓድነት መንገዲ እዩ።

ካብ’ዚ ቀጺለ ተሳተፍቲ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዘቕርብዎ መርትዖ፡ እቶም ሰልፍታትን ውድባትን፡ ሲቪካዊ ማሕበራትን ዘቕርብዎ መርትዖ ብክልተ ሸነኽ ከቐምጦ ክፍትን’የ።

እዞም ክልተ ሸነኻት ኣብ ቅድሚ ምልካዊ ስርዓት ንጥፍኣቶም ዝተበየነሎምን ዝተፈርዱን ደቂ ሃገር፡ ጸገማቶም ንፍታሕ ዝኸድዎ መንገድን ዘቕርብዎ ሓሳብ ህንጻ ዲሞክራሲያ፡ ተሳትፎ ህዝብን፡ ሕግን ስርዓትን፡ ውዕላትን ስምምዓትን ብዙሕ ፍልልይ ከም ዘለዎ ዘረድእ ዝገልጽን’ዩ።

ኣብ ሓደ ክልተ ናይ ተቃውሞ ደምበ፡ ንፍትሕን ንደሞክራስን ዝቃለስ ህዝቢ፡ ኣብ’ቲ ንዕኡ ዝጥርንፎን፡ ዝእክቦን፡ ግደኡን ተራኡን ዝሰርዕ፡ መሰሉን ክብሩን ዘረጋግጸሉ ሓሳባትን መርሓ፡ ንድፊ፡ ቅዋም፡ ስምምዕ፡ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ፡ ውሳኔታት ክፈላለ ካብ’ቲ ክቃዶ ዘይክእል ክልተ ዝጋራጮ ተርኽቦ’ዩ።

መርትዖታት ተሳተፍቲ ዋዕላ

1 ኣብ ዋዕላ 330 ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ’ዩ

2 ኣብ ዋዕላ ዝተፈላልዩ ጾታታት፡ ሃይማኖታት፡ ብሄራት ዝተሳተፍዎ

3 ዝተፈላልየ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮታት ዘለዎም ዕልማናዊ፡ ሃማኖታዊ፡ ብሄራዊ

  ውድባት ሲቪካዊ ማሕበራት ውልቀ ሰባት ዝተሳተፍዎ

4 ኩሉ ጸጋማት ዝተዘርበሉ

5 ምስ ኩሉ ሕብረ ብሄራትን፡ ብሄራትን ሃይማኖታት ዝተራኸበሉ

6 ብሓባርዊ ውሳኔ ዝወጻሉ ወ.ዘ.ተ

መርትዖታት ኣብ ዋዕላ ዘይተሳተፉ

1 ሕጋውነት ዋዕላ

2 ሓላፍነት ዋዕላ

3 ስምምዓት፡ ውዕላት፡ ንድፊ ንዋዕላ

4 ጎስጓስ ዋዕላ፡ ሓበሬታ ዋዕላ ንህዝቢ

5 ኣገባብ ተሳትፎን ከመይነት ኣተገባብራ ዋዕላ

6 ቀጻልነት ዋዕላ

7 ፍታሕ ፖለቲካዊ ፍልልያት ኣብ ደመብ ተቃውሞ ቅድሚ ዋዕላ

8 ነጻ መራኸቢ መድያን መራኸቢ ብዙሓት ቅድሚን ድሕሪ ዋዕላን

9 ተሳትፎ ነጻ ሲቪካዊ ማሕበራት

10 ምቁጽጻር ውሳኔታት ዋዕላ ብኸመይ ይጸድቕ ወ.ዘ.ተ ካብ’ቲ ኣብ ዋዕላ ዝበዀረ

   ሓሳባት’ዩ።

መደምደምታ

ተሳተፍቲ ዋዕላ 330 ከም ዓቢ ቁጽሪ ወሲዶም ዝሕበንሉ’ዩ። እዚ 330 ዝኣክል ህዝቢ ንዓይ ብክልተ መንገዲ ብዙሕ ተቐባልነት ዘይብሉ ክገብሮ ዝኽእል ምኽንያታት ኣሎ።

ቀዳማይ እቲ ህዝብና ዝሓለፎ ናይ ቃልሲ ተምክሮታትና፡ ኣብ መዋእል ብረታዊ ተጋድሎና፡ ኣብ ጉባኤታትና ልዕሊ ብኣሽሓት ህዝቢ ዘጋብኤ ምዃኑ ማንም ዝስሕቶ ኣይኮነን። ህዝብና ካብ ሕምብርቲ ምምሕዳር ጸላኢ ፈንጢሱ፡ መራሕን ኣድራሻን ዘይብሉ በረኻታት ኤርትራ ከም መርፍእ ካብ ጭራ ፈረስ ደሊዩ ዝረክብ፡ ቦታ ጉባኤታቱ ደሊዩ ረኺቡ ምስ ደቁ ኣሕዋቱ ዝዘተየ፡ ቀዳማይ ሃገራዊ ጉባኤ 1971፡ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ተ.ሓ.ኤ 1975፡ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ህ.ግ.ሓ.ኤ1977፡ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ 1987፡ እንተጠቒስና ብዛዕባ ተሳትፎ ህዝብና ዘይምፍላጥ ጥራሕ እየ ክብሎ ዝኽእል። እቲ ዘገድ ብዝሒ ቁጽሪ እንተዀይኑ ቀንዲ ዕልማ ሕጂ’ውን ዋዕላ ኣይተዓወተን’የ ክብል ዝኽእል። ምኽንያቱ ካብ’ቲ ክእክቦ ዝክእል ዝነበረ ቁጽሪ ኣዝዩ ውሑድ ብምዃኑ። ካብ’ቲ ኣብ ዋዕላ ክውከል ዝግብኦ ዜጋ ኣዝዩ ውሑድ ብዃኑ።

ካልኣይ እቲ ደገፍ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንተዘይርከብ፡ ሓደ ርብዒ ህዝቢ ኣብ’ዚ ኣኼባ’ኳ ኣይምስተሳተፍን’የ ዝብል። ኣንዳዕዲዔ ደጊመን ደጋጊመን ክብሎ ዝደሊ ከኣ ንሱ’ዩ። መነግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ዋዕላ ደገፍ ወይ ሓገዝ እንተዘየግብረሉ ዋዕላ በዚ ሕጂ ዝምክሓሎ ዘሎ ቁጽሪ ኣይምተጋብኤን። ኣብ’ዚ ከነጽሮ ዝደለኹ፡ ደገፍ መሓዛ ውጹዕ ህዝቢ ዝዀነ፡ ደገፍ መንግስቲ ፈ.ዲ.መ.ኢ ንምንእኣስ ዘይኮነ፡ ነቲ ተበግሶ ወዲ ሃገር እዚ ሓገዝ እንተዘይነብርስ እዚ ኩሉ ጃህራ ብ330 ዶ ምስ ተሰምዔ ካብ ዝብል ሓሳብ’ዩ። መንስግቲ ኢትዮጵያ ከም ተቐባል ጋሻ ዝከኣሎ ይገብር ኣሎ። ልዕሊ ኩሉ ነቲ ዋዕላ፡ ጉባኤ፡ ኣኼባታት፡ መዓልታዊ ንጥፈታት ነፍሲወከፍ ተቃውሚ ሓይሊ ዝግበረሉ ቦታዊ ደገፍ፡ ጸጥታዊ፡ መዕረፍን ደገፍ እኹል ባይታ ነይሩ’ዩ በሃላይ’የ። እቲ ኩርዓትን ሓበንን ከኣ ብድሕሪኡ’ዩ ክመጽእ ዝኽእል። ዘይክሓድ ደገፍ ዘድልዮ እንተሃለወ ከኣ እቶም ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ከምኡ ኬንያን ኡጋንዳን ዝርከቦ ካብ ቦታ ስደተኛታት ክመጹ ንዝደልዩ ብሓቂ ሓቂ ሓገዝ ዝደልዩ እዩ።

ኣብ መንጎ እቲ ዋዕላ ዝተሳተፈን፡ ዘይተሳተፈን ኣብ ዋዕላ ዘሎ ፍልልያት ራእይ ሰማይን ምድርን’ዩ። ገገስ ያኢ ዋዕላ ንኸሞጉሱ ኣፍ ንኣፍ ተራኺቦም፡ በቲ ኣብ ዋዕላ ዝተኻየደ ክትዕ ዕጉባት ከም ዘይነበሩን፡ ዋዕላ መጽናዕቲ ከም ዘየነበሮን፡ ኣብ ቦታ ዋዕላ ከኣ ገምጋም ከም ዘይተገብረን፡ ኣብ ውሳኔታቱ ከኣ ሓዋዊሱ ዘጽደቐ ክብሉ ቃሎም ዝሃቡን ኣብ ህዝቢ ዝተጋለጹ፡ ገገለ ተሳተፍቲ ዋዕላ ከኣ ምስ ህዝቢ ክራኸቡ ቆጸራ ገይሮም ከብቅዑ፡ ቆጸራ ዝጠለሙን፡ ድምጺ መሰልና ደሊና ዝምስክሮ ኣብ ናይ ዝሓለፈ ሰንበት 29 ነሓሰ 2010 ፈነወ ዝቀረበ ጸብጻብ ዝምስክሮ’ዩ።

ካብ’ቶም ኣብ ዋዕላ ዝተሳተፉ፡ እቶም ዘይተሳተፉ ንዋዕላ ከጸብቁን፡ ከማዕርጉን፡ ብኩሉ መዳያቱ ከሕይልዎ፡ ኣብ መወዳእታ ሓድነት ህዝብን መሬትን ዓቒቡ፡ ንሰላምን ራሕዋን፡ ሕግን ፍትሕን ከረጋግጽ ዝኽእል ዕላማታት ወሲኑ ከጽድቕ ብዘለዎ ኣንፈት ሒዞም ክምጉቱ ክትሰምዕን ክትርእይን እንከሎኻ፡ ብዛዕባ ዋዕላ ናይ 330 ዝዛረቡን፡ ምስ ህዝብና ተራኺብና መጺእና ዝብሉ ጥራሕ እኻ ትሰምዕ፡ እሞ እንታይ ምስ ህዝብካሽ ተራኺብካ፡ ንርትዕን ፍትሕን ዶ ተዛረብካ፡ ንሓድነትካ ዶ ተዛረብካ፡ ምፍልልያ ወጊድካ ዶ ? ካብ ጌጋኻ ተኣረምካ ዶ ? ክምልሶ ይግባእ።

ብዛዕባ ምስ ህዝብና ደኣ ሎሚ ብነፋሪት ከይድካ ዘይኮነስ፡ ቀደም መሬት ሓዊ እንዳተፍአ፡ መጺኦምና፡ ከይድናዮም፡ ጻባኦም ሰቲና፡ ሻሽ ዝመስል ማእሲ ኣጎዛ፡ ተሊሽ ተጺፍና፡ ኣሕዲሮምና፡ ከዊሎምና፡ ተወጊእና ጸይሮምና፡ ተሰዊእና ገኒዞም ቀቢሮምና፡ ሽዑ ኢና ምስ ህዝብና ዝተራኸብና። ህዝብና ሽዑ ኢና ንፈልጦ። ኣብ’ታ መራር ሰዓት’ኳ ንሓድነቱ ዘየተማትኤ ህዝቢ ሎሚ ነጻነቱ ብደቁ ዘውሓሰ ህዝቢ ንምልካዊ ስርዓት ካብ መንበረ ስልጣኑ ግሒጡ ደርቢዩ፡ ደሞክራሲ ስርዓት ክተክል ካብ ማንም ግዜ ቅሩብ ምዃኑ ጥራሕ’የ ዝፈልጥ። ህዝብና በቲ ንፈልጦ ንፈልጦ’ምበር። ሎሚ ብዘይንፈልጦ ቋንቋታት ብሃይማኖት ዶ ብሄራት ንፈልጦ ኣይኮነን። ህዝብና ሓድሕዱ ተኻባቢሩ ዝነበረን ዘሎን እዩ። ነቲ ዝነበረ ክብረትን ሓድነትን ከኣ መሊሱ ክዓቢ ክተርርን ክሕይልን ምጽዓር’ምበር ኣብ ፍርቂ መንገዲ ከም’ዚ ዋዕላ ተወዳዲሱ ዝወጸ ኣይኮነን።

መተሓሳሰቢ

እዚ ንዋዕላ ብሕጋዊ ሓላፍነት፡ ስምምዓትን ዘኽበረ፡ ንድፊ ኣቀዲሙ፡ ብመጽናዕቲ ኣብ ቦታ ዋዕላ ይብጻሕ ዝበለ ወገናት ህዝብና፡ ሓቂ ሚዛን ናብኡ ዝዘንበል’ዩ። ሎሚ ይኹን ጽባሕ። ደጊም ዝተጋገየ ይተኣረም። ንሕና መኻይዲ ካብ ኰንስ መንገድና ነጽፍፍ። መንገድና ኣተሓሳስብና ንስራዕ’ዩ ዝበሃል ዘሎ።

ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ተሓቢሩ ከም ዘሎ ኣኼባ ብኣቦ-መምበር እቲ ጨንፈር ኣቶ መንሱር ዑመር እካ እንተተኸፍተ፣ ንዝቐጸለ ኣጀንዳታት እቲ ኣኼባ ዘርዚሩ ክመርሖ ዝጀመረን ግን፣ እቲ ኣፈኛ ወልደኢየሱስ ዓማር ኮይኑ ዝቐረበ ኣባል መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ዝኾነ ኣቶ ኣስፋው በርሀ ኢዩ፣፣ እቲ ዝገርም ነገር ካብ ኣመራርሓ ጨንፈር (ኣካየድቲ ኣካል ጨንፈር) እናሃለዉ ንምንታይ ንስኻ ነዚ ኣኼባ ክትመርሖ ደሊኻ ተባሂሉ ብኣባላት ጨንፈር ተሓቲቱ’ውን <ቅድሚ ኹሉ ኣነ ኣባል መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ኢየ፣፣ ድሓር ክኣ ኣብቲ ተታሒዙ ዘሎ እጀንዳ ዝያዳ ኣፍልጦ ስለዘለኒ ኢየ፣፣> ክብል ነቲ ተዳልዩሉን ተመኻኺሩሉን  ዝመጸ መደብ ንምግላጽ ተዳለወ፣፣

ስለዚ እቲ ኣኼባ ብኣፈኛ ወልደኢየሱስ ዓማር ዝኾነ ኣቶ ኣስፋው በርሀ ተመሪሑ ጀመረ፣፣ እቲ ብቐደም ተኸተል ዝቐረበ ኣጀንዳ ክኣ፣ 1ይ <ኣብ ውሽጢ ሰልፍና ንሓድነትና ዝፈታተኑ ወስታታትን ዝተወሰዱሎም ውሳነታትን፣፣ ድሕሪ ምባሉ 2ይ ድማ ብፈጻሚ ኣካል ሰልፍና ተገምጊሙን ተወሲኑን ዝተኣወጀ ጻዕርታትና ንሓቀኛ ዋዕላን> ዝብሉን ካልእን ኢሉ ብምጅማር፣ ኣብቲ ቀዳማይ ኣጀንዳ ኢሉ ዝጠቐሶ፣ እቲ ካብ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር ናብ ኣቶ ተስፋሚካኤል የውሃንስ ሓላፊ ስርርዓዊ ቤት ጽሕፈት ተላኢኹ ኣብኡ ተጎሊሉን ተነፍዩን <ተፈብሪኩ>ይብል ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እንተረኸበ፣ እዚኦም’ውን ፋብሪከይት ጌሮም ብምድላው ካብኦምስ ያእዪ! ንመሰረታት ሰልፊ ንምድንጋር ብመንገዲ እዚ እሙን ተላኣኣኺኦም ዝኾነ ኣቶ ኣሰፋው በርሀ ከምዛ ኣብታ ኣኼባ ዝወዓለ ብነድርን ጽልእን ነቲ ግዳይ ምድስካል ዝኾነ ኣባል ፈጻሚ ኣካልን ሓላፊ ስርርዓዊ ቤት ጽሕፈት ዞባ ኤውሮጳ ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ንምጽላም ኣብ ክንዲ እቲ ዘጋጠመ ሓቂ ብዝርዝር ክገልጾ ዝፍትን፣ ከምቲ ህግደፋውያን ንጉጅለ 15ን ንደሞክራሲያዊ ሕቶታቶም ዘይምስሉ ንምቕባኦምን ንምውንጃሎምን ዝተጠቐምሉ ስልቲ፣ ቃላት እንዳቆናጨሉ፣ <እዚኦም እኮ ኣብቲ ጽንኩር እዋን <ተ ጠ ላ ቒ ና!> ዝበሉ ኢዮም፣፣> ወዘተ…..ዝበልዎም፣፣ እዚኦም ክኣ <ንመሪሕነት ሰልፊ <ጉጅላውያን> ኢሉ፣ ሃየ! ኣነ <EPM> ኢየ ወዘተ…. ኢሉ፣፣> እናበሉ ብምቑንጫል፣ ነቲ ንሰልፍና ዘሳቕዮ ዘሎ ብኩራት ግሉጽነትን ጉጅላውነትን ምስናይ ጭብጥታቱ ዘቕረቦ ዓበይቲ ክስታት ብምጉሳይ፣ በዘን ኣቐዲመን ዝተጠቕሳ ቃላት ጌሩ ከጸልም ፈቲኑ፣፣ እንተኾነ መሰረታት ጨንፈር ዓባይ ብርጣንያ ኣይሓመቑን እቲ ሓቂ ሳላ ኣቐዲሞም ካብቲ ግዳይ ምድስካል ዝኾነ ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ከቕርቦ ዝጸንሐ ጽሑፋቱ ኣፍልጦ ስለዝጸንሖም፣ ንመዳራይ ኣፈኛ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር <እዋእ! መጀመርታ ንስኻ ኣብቲ ኣኼባ ኔርካ ዲኻ? ወይስ ከምኡ በል ኢኻ ተባሂልካ? ተባሂሉ ምስተሓተተ ንኣኼበኛ ብዘገረመ መልክዕ ብጸርጸርን ነድርን ክምልስ ፈቲኑ ይብል እቲ ሓበሬታ፣፣

ካልእ ብዙሕ በዳህቲ ሕቶታት እካ እንተቐረቦ፣ ካብተን በል ዝተባህለን ክወጽእ ኣይክኣለን፣፣ ይኹን’ምበር ካብቲ ዝቐረበሉ ሕቶታት ንገለ ብብድዐ ክምልስ ከሎ ፣ ንገለ ሕቶታት ግን እቶም ላኣኽቱ ዘይተቐበልዎን ንሱ’ውን ኣብቲ በል ዝተባህሎ ኣቐዲሙ <ኣብ ሰልፊ ንዘየሎ ጉጅላውነት ከምዘሎ ብምቕራቡ> ኢሉ ምኽንያት መደስከሊ ክዝርዝር ከምዘይጸንሐ፣ ብመሰረታት ኣብ ሰልፊ ጉጅላዊ ኣሰራርሓ ከምዘሎ ምስ ጭብጥታቱ ምስ ኣቕረብሉ ግን ካብቲ ሓቂ ክሃድም ኣይክኣለን፣፣ ብኡ መሰረት ክኣ ነዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ካብ ብዙሕ ሕቶታት ክልተ ክምልስ ከሎ፣-  

1. <ኣብ ኣቦ-መምበር ወልደኢየሱስ ዓማርን ገለ ፈጸምቲ ኣካላትን ዘይግሉጽ ኣሰራርሓን ጉጅላውነትን ኣሎ ተባሂሉ ብኣባል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ዝቐረበ ክሲ ፈረድቱ መንዮም? ምኽንያቱ እዞም ሰባት እዚኦም ክሱሳት ክንሶም ፈራዶ ክኾኑ ኣይክእሉን ኢዮም፣፣ ድሓር ክኣ ኣብ ምጽንባራዊ ኮንፈረንስና ዝቖመት ኮሚቴ ኦዲትን ምቁጽጻርን እተባህለት ንኸምዚኦም ዝኣመሰሉ ጉዳያት ከጋጥሙ ከለዉ እትኣሊ፣ ሸምጋሊትን ፈራዲትን ኣካል እንከላ፣ ዕማማን ስልጣናን መንዚዕካ ብስም ማጆሪቲ ኣቦ-መምበርን ተኸተልቱን ኣብ ልዕሊ መዘንኦም ዝኾነ ኣባል ፈጻሚ ኣካል ናይ ምስጋጉን ምድስካልን ስጉምቲ ክወስዱ ሕጋዊ ኣይኮነን፣ ተባሂሉ ዝቐረበሉ ሕቶ ክምልስ ከሎ፣-

* < ኣቦ-መምበር ዝልዓለ ወኪል ሰልፊ ስለ ዝኾነ ኩሉ ኣድላዪ ዝበሎ ስጉምቲ ክወስድ ሓላፍነትን ስልጣንን ሂብናዮ ኢና፣፣ እዚ ክኣ ቅኑዕ ኣስራርሓ ኢዩ፣፣> ክብል ብብድዐ መሊሱ፣፣ ብኡ መጠን ክኣ ኣኼበኛታት ብኣመላልስኡ ተቖጢዖም በብኣፎም ጫቑጫቕ ኣብ ልዕሊ ምባሎም ገለ ካብኦም’ውን <እዚ ህግደፋዊ ኣሰራርሓ ኢዩ፣፣> ክብሉ ገሊጾሞ፣፣

2. እታ ካልኣይቲ ሕቶ ንኣቶ ኣስፋው በርሀ ዝቐረበትሉ፣ <ኣብ ሰልፍና ጉጅላዊ ኣስራርሓ ኣሎ ተባሂሉ ብኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ዝቐረበ ክስን ንዓና’ውን ዝርኣየናን ንኣብነት፣- ብኣቦ-መምበር ሰልፊ ዝልኣኹ ልኡኻት ሰልፊ፣ ብዘይካ ኣባላት ሰልፊ ህዝቢ ነበር ከምኒ ተስፋይ ደጊጋ፣ መንግስትኣብ ኣስመሮም፣ ኢብራሂም መሓመድ ዓሊን ኣማኑኤል ሃብተን እንተዘይኮይኑ ካልኦት ክልእኽ ኣይርአን፣ ስለዚ ኣብዚ መሰጋገሪ መድረኽ እዚ ከምኡ ምግባር ጉጅላውነት’ዶ ኣየብልን?> ኢሎም ምስወጠርዎ < ኣብዚኣስ ሓቅኹም ኣነ’ወን ተሰክፈኒ ስለዝነበረት ምስ ጎይትኦም መብራህቱ’ውን ተዛራሪብናላ ክብል ከምዝተኣመነ እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣

ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ሓደ መስደመም ነገር’ውን ተሰሚዑ’ዩ፣፣ ንሱ እንታ’ዩ፣ ብሓደ ኣባል ሰልፊ ብዛዕባ እዚ ሰልፊ ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ኣብ ክንዲ ኣንጻር ህግደፍ ዝቐንዕ፣ ኣንጻር ኪዳንን ዋዕላን ጥራሕ ግዚኡ ከምዘሕለፈን ሕጂ’ውን ኣብ ከምኡ ዝኣመሰለ ሃለዋት ከምዘሎን ድሕሪ ምብራህ፣ ናይዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነተ-ህላወ ክኣ ናይ ኣመራርሓ ዘይብቑዕነት ስለዝኾነ፣ ንድሕነት እዚ ሰልፊ ኣቦ-መምበር ወልደኢየሱስ ዓማር ካብ ሓላፍነቱ ሪዛይን ክገብር ኣለዎ ክብል ንጹር ሪኢትኡ እንተኣቕረበ፣ ሓደ ካድር ወልደኢየሱስ ዓማር ዝኾነ ኣቶ ሃይለ ወልዱ ዳንግሽ ዝተባህለ፣ ክሳብ ኩሉ ኣኼበኛ ዝኽዕቦ፣ <ከመይ ጌርካ ከምኡ ትብል? ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር እኮ ናይ ልዕሊ ዕስራን ሓሙሽተን ዓመታት ብጻየይ ኢዩ፣፣> ክብል ጨዲሩ፣፣ እንተኾነ፣ ሓደ ርጡብ ኣባል < እንታይ ኢኻ ትብል ዘለኻ? ቃልስና እኮ ንድሕነት ሃገር እምበር ንስልጣን ውልቀ-ሰባት ኣይኮነን፣፣ ሕጂ ክኣ ወልደኢየሱስ ይኹን ካልእ ንድሕነት ሰልፊ ክንብል ኣድላይነት እንተልዩዎ ይወርድ እወ!፣፣> ክብል ገሲጽዎ፣፣

ብድሕሪ’ዚ ኣብዛ ቀዳመይቲ ኣጀንዳ ጥራይ ክካትዑ እቲ ጊዜ ናብ ምውድኡ ገጹ ስለዝኸደ፣ ከም መዛዘሚ ዝተራዳድእሉ፣ ጉዳይ ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብቕልጡፍ ናብታ ኮሚቴ ኦዲትን ምቁጽጻርን ተመሊሱ ክርአን ክምርመርን ብኡ መጠን ክኣ፣ ቅልጡፍ ፍታሕ ተገይርሉ መልሲ ንዝመጽእ ኣኼባ ጨንፈር  ዕለት 19 መስከረም 2010 ዓ.ም  ክመጽኣና ኣለዎ ዝብል ምሕጽንታን ውሳነን ከምዘማሓላለፉ እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣

ወሃብ ሓበሬታ

ኢሳያስ ኣስፍሃ

31 ነሓሰ 2010 ሎንዶን፣፣

ነሓሰ   31/ 2010

ሃገራዊ  መትከላዊ  ሰልፊ  ኤርትራ ኣብ  ዉሽጢ  ሓደ ዓመት  ኣካላቱ  ሰሪዑ ፡ ንኹሉ ማእዝናት ተቓዉሞ  ገምጊሙ  ምድንፋዕ  ዲሞክራስያዊ  ሓይልታትን  ምልዕዓላት ህዝብን  በቲ  ሓደ ፡  ምልሕላሕ  ስርዓት ኣስመራን   ምንጻሉ ካብ ሕብረተ ሰብ ዓለምን በቲ ኻልእ፡ ኣድቒቑ ድሕሪ ምጽናዕ፡ ገለ ኣባላት  ካብቲ ኣብ  ዉሽጢ ሃገራዊ  ኤርትራዊ  ግንባር ሓድነት   ንሓደ ዓመት (2008–ክሳብ 2009  ) ዝጸንሑ ብዓበይቲ  ናይ ኣረኣእያ  ፍልልያት  ዝወጽኡን  ዝሰሓቡን  ሓቑፉ  ምስ  ኩሎም ኣብ ዉሽጢ ኤርትራን ኣብ ደገን ዘለዉ ዲሞክራስያዉያን  ኣካላት  ተወሃሂዱ ክሰርሕ  ወሲኑ፡፡

በቲ  ኣብዚ እዋንዚ ዝተራእየ  ትስፍዉ ናይ ቃልሲ መድረኽ  ኣብ  ሃገራዊ  ዋዕላ  ዝተኸስተ  ረዚንን  ሓላፍነታዉን ጉዕዞ  ሽሕካ  ነቲ( መሰል ብሄራት ክሳብ ምንጻል) ዕቃቤታት እንተለዎ    ን ስሙር ኣበጋግሳኡን     ጻዕርታት  ኣካየድቱን ሚዛን  ብምሃብ  ንዕላማታቱ  ንምዕዋት ንቕድሚት ክደፍኦን ፡ ንዉድቀት  ምልካዊ ስርዓት  ምስኡ ሓቢሩን ተወሃሂዱን ክሰርሕ  ድልዉነቱ  እናረጋገጸ ፡ ብ ኣጋጣሚ  ታሪኻዊ መዓልቲ   ባሕቲ መስከረም   ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ  ዕላማታቱን መርገጺኡን  ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን  ሕብረተ-ሰብ ዓለምን ይገልጽ።

                                                                 ዓወት ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ  ///

                                                               ዉድቀት ንምልካዊ ስርዓት ኣስመራ///

                                                     ክብርን ሞጎስን ንሰማእታት///

                                    ግዚያዊት  መሪሕነት  ሃገራዊ  መትከላዊ  ሰልፊ ኤርትራ።

Boy fetching water in the camp

ADDIS ABABA, 30 August 2010 (IRIN) – Kibrom Sebhatu, 45, is among hundreds of Eritreans expected to benefit from a recent Ethiopian government ruling allowing Eritrean refugees to live outside the camps. “I am happy that UNHCR [the UN Refugee Agency] and the government of Ethiopia agreed to let us live outside the camps. I hope this will open a new era in Ethiopia-Eritrea relations,” Sebhatu said. He joined the Shimelba Refugee camp, along the border with Eritrea, in 2006, after serving in the Eritrean army. The new policy will allow Eritrean refugees to live in urban areas, improving their access to services and helping to build stronger ties with Ethiopians, the legal and protection officer at the agency for the Administration of Refugees and Returnees’ Affairs (ARRA), Estifanos Gebremedhin, told IRIN. Under the “out-of-camp” scheme, Eritrean refugees can live in any part of the country, provided they are able to sustain themselves financially or have a relative or friend who commits to supporting them. Sebhatu is relying on support from relatives living in the US. Critics have warned that the move may pose a risk to peace in Ethiopia but the government disagrees. “We are not worried that the Eritrean government will use the refugees to infiltrate Ethiopia for two reasons. Firstly, we will do proper screening of the refugees before we let them out of the refugee camps. “Secondly, the infiltration of Ethiopia by Eritrean [refugees] is not the most cost-effective or efficient way to infiltrate Ethiopia and the Eritrean government knows that,” Ethiopian Prime Minister Meles Zenawi told journalists recently. The UNHCR representative to Ethiopia, Moses Okello, said: “Refugees are not subversive people. The issue related to security is one for government to deal with. “We look at refugees as persons who need international protection. There is no reason why Eritrean, Sudanese, or Somali refugees should be seen in any other light other than that they are refugees. Branding them in one way or another is not fair. We have lived with them, we know them; they are refugees and nothing else.” Eritrean refugees in Ethiopian camps without a criminal record are eligible under the policy, which according to UNHCR [http://www.unhcr.org/4c6128339.html], “is also a response to refugees’ wishes and needs for strengthened… relations between the two countries”. Eritrea and Ethiopia were a single political entity before a 1993 referendum in which Eritreans voted almost unanimously for independence. A 1998-2000 border conflict led to the displacement of thousands of civilians in both countries. Ethiopia expelled an estimated 77,000 Eritreans and Ethiopians of Eritrean origin it deemed to be a security risk, while Eritrea interned around 7,500 Ethiopians living there and deported thousands more. At least 60,000 Eritrean refugees have crossed into Ethiopia since the border conflict, with more than 36,000 living in three camps and two community centres, according to UNHCR.Sebhatu said: “Now my dream has come true, God is so gracious. We [Ethiopians and Eritreans] are relatives. We were brothers and sisters but we killed each other for nothing… Thanks to the government of Ethiopia and donors, I am enjoying life in Addis.” tn/aw/mw© IRIN. All rights reserved. More humanitarian news and analysis: http://www.IRINnews.org

By Tesfa-Alem Tekle

August 30, 2010 (ADDIS ABABA) – An exiled Eritrean political organization, the Red Sea Afar Democratic Organization (RSADO) on Monday urged the international community to investigate the allegedly dumping of foreign toxic waste by the waters inside the tiny Red Sea nation.

“Our reliable inside sources indicate that the Eritrean government has allowed a dump to nuclear and industrial toxic wastes coming from foreign countries on the soils and waters of Eritrea,” RSADO foreign affairs head, Nessredin Ahmed told .

The toxic industrial and radioactive wastes were allegedly dumped at a remote barren area known as Denkelya and by the coastal lines of the Red Sea, where tens of thousands of Afar ethnic minority mainly depend on fishery to survive.

The allegation could not be independently verified at this point. The opposition official said that his political organization, in collaboration with international environmental organizations and concerned bodies is seriously following up the situation. However he accused the international community of paying little attention to their concerns.

“This is an environmental crime being committed by a government in its soil against its people,” Nessredin said adding “,Unlike years ago, now the fish population is being depleted. Our Afar brothers on [the] ground have confirmed [to] us that it is taking them two to three days to come back with enough [fish].”

“We urge the attention of the United Nations Environment Organization (UNEO), all to the environmental groups and the international community as a whole to take an urgent investigative action in to the crimes by the Eritrean regime, which already is hinting a threat to the marine life and health of the people”.

The official didn’t name which companies actually had been involved in the hazardous waste dumping but the group told Sudan Tribune that it had reliable sources indicating that the waste mainly comes from Iran.

The political group accused President Issayas Afeworki’s Eritrean government of turning the red sea into a main line of transportation to foreign toxic wastes to earn money.

“In negligence to the disaster it poses, the rogue government of Eritrea is being engaged in such shame Mafia business at the cost of lives of his people and his country.”

“What kind of government would do such a Mafia business and sell his country for money?” he stressed.

EU member states, as well as 168 other countries have signed the Basel Convention on the Control of Trans-boundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal, which came into force in 1992.

The convention prohibits waste trade between countries that have signed the convention, as well as countries that have not signed the accord unless a bilateral agreement had been negotiated.

(ST)

Copyright © 2003-2010 SudanTribune – All rights reserved.

By Jonathan Manthorpe, Vancouver Sun August 25, 2010

Lying flat in Mogadishu while bullets thudded into the wall behind which we were cowering, an American buddy and I were discussing what to do about the chaos that is Somalia.

“If the world had any sense,” said my colleague, who was speaking nearly 20 years ago though the same question is just as valid today, “Somalia would be handed to the Eritreans to run.”

“Problem is,” he went on, “the Eritreans are far too sensible to take the deal.”

At that time, in the early 1990s, the Eritreans stood out as among the most competent and functional nations in a continent without traction.

Eritrea was at that time part of Ethiopia and gave the Horn of Africa nation its only access to the ocean, the Red Sea.

But the Eritrean People’s Liberation Front (EPLF) had already liberated most of its country and was the driving force in the rebel armies then closing in on the Ethiopian capital Addis Ababa to oust the dictator Mengistu Haile Mariam.

What has happened since is a sad failure of one of the most promising new nations in Africa. Instead of emerging as an example of what can be achieved, Eritrea is now entrenched as a problem whose name always pops up when there is trouble in the Horn of Africa.

Who’s sending arms to the al-Shabaab militant Islamists in Somalia as they attempt to overthrow the remnants of the feeble UN-backed transitional government in Mogadishu?

Eritrea.

Just to the north in Puntland, a mini-state created in 1998 in an attempt to fashion a functional nation out of Somalia’s chaos, who’s sending guns to the anti-government warlord Mohamed Said Atom?

Eritrea.

Whose troops invaded the border region of Djibouti a while ago, perplexing not only the French and Americans who have substantial military bases in the former French colony, but also Ethiopia?

Eritrea, of course.

But it is not Eritrea and Eritreans who are to blame for their country becoming a hub of regional insecurity.

That credit goes to their president, Isaias Afwerki, the former leader of the EPLF, who has achieved the sorry distinction of creating one of the world’s nastiest dictatorships.

Afwerki’s approach to personal political survival depends on fomenting disputes with his neighbours while brooking no opposition or transparency at home.

Even though Eritrea emerged from the Ethiopian civil war with many problems, there was much optimism that Afwerki was the man for the job after the 1993 UN-supervised referendum created the new nation.

But Afwerki soon displayed his dictatorial instincts. Within months of the referendum, he ordered imprisonment of injured war veterans who had the temerity to protest against their difficult living conditions.

Then he shut down human rights organizations and expelled international development agencies.

The media are now totally government owned and directed. Would-be independent journalists make up a large group among the country’s political prisoners.

There was meant to be the introduction of a democratic constitution and elections in 1997. But these never happened and a couple of years ago Afwerki said he believes it will be “three or four decades” before the country is ready for elections.

As always happens, the more he has consolidated power, the more paranoid and suspicious he has become about the loyalty of those around him.

In 2001 a dozen or so of the top officials in his government, most of whom had been friends and allies since the early days of their separatist uprising, were detained on suspicion of treason.

But Afwerki’s special fear is neighbouring Ethiopia, which is a bit ironic because that’s where his family comes from.

He pushed disputes over the new Eritrea-Ethiopia border into a full-blown war in 1998 and has done all he can to cause problems for the Addis Ababa government ever since.

Late last year the UN and the United States imposed sanctions on Afwerki’s regime for its arms shipments to al-Shabaab in Somalia and incursions into Djibouti.

Afwerki has withdrawn from Djibouti, but there are as-yet unconfirmed reports he has taken on a new role as a proxy for Iran in its contest with Saudi Arabia and Egypt for influence in the region.

jmanthorpe@vancouversun.com

© Copyright (c) The Vancouver Sun
Read more: http://www.vancouversun.com/news/Eritrea+spurs+insecurity+Horn+Africa/3440218/story.html#ixzz0y7bF9Zyz